Zamek w Reszlu — historia i zwiedzanie
Gotycki zamek biskupów warmińskich należy do najważniejszych zabytków Reszla. Poznaj historię warowni, jej architekturę i burzliwe dzieje oraz sprawdź praktyczne informacje przed zwiedzaniem.
Zwiedzanie zamku w Reszlu
Zamek Reszel znajduje się przy ul. Podzamcze 3, tuż obok starego miasta i parku nad Sajną. Trasa zwiedzania obejmuje między innymi dziedziniec i mury zamkowe, wieżę z widokiem na Reszel oraz aktualnie udostępniane wystawy i pomieszczenia.
Godziny otwarcia, ceny biletów i zakres dostępnej trasy zmieniają się sezonowo. Przed przyjazdem najlepiej sprawdzić aktualne informacje o zwiedzaniu Zamku Reszel. Kontakt z obiektem: tel. 89 755 01 09, e-mail info@zamekreszel.pl.
Zabytkowy charakter budowli oznacza obecność brukowanych nawierzchni, wysokich progów i stromych schodów. Dostęp do części trasy może być utrudniony dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową.
Zobacz fotografie zamku w Galerii Reszla.
Od drewnianej strażnicy do murowanego zamku
Historia warowni sięga połowy XIII wieku i wiąże się z podbojem staropruskiej Barcji. Krzyżacy wznieśli w tym miejscu drewniano-ziemny gród. Podczas powstań pruskich załoga dwukrotnie musiała go opuszczać.
W 1281 roku Reszel znalazł się pod panowaniem biskupów warmińskich, którzy sprawowali na Warmii władzę duchowną i świecką. Około 1350 roku, za czasów biskupa Jana z Miśni, rozpoczęto budowę murowanego zamku. Prace prowadzono przez kolejne dziesięciolecia, a zasadniczy kształt budowli uformował się pod koniec XIV wieku.
Zamek zabezpieczał wschodnią część dominium warmińskiego, pełnił funkcję administracyjną i podkreślał niezależność biskupiej Warmii od państwa zakonnego.
Siedziba urzędników i rezydencja biskupów
Na zamku mieszkał burgrabia oraz urzędnicy komory reszelskiej. Pomieszczenia gospodarcze obejmowały między innymi kuchnię, spiżarnię, piekarnię, browar i łaźnię. Reprezentacyjne komnaty służyły biskupom warmińskim podczas pobytów w Reszlu.
Gościli tu między innymi Łukasz Watzenrode, Marcin Kromer, kardynał Andrzej Batory, Szymon Rudnicki, Wacław Leszczyński, Michał Radziejowski i Teodor Potocki. Jeszcze w 1772 roku nad bramą wjazdową znajdował się herb biskupa Ignacego Krasickiego.
Po włączeniu Warmii do Polski w XV wieku militarne znaczenie zamku stopniowo malało. W drugiej połowie XVI wieku kardynał Andrzej Batory przekształcił część budowli w wygodniejszą rezydencję myśliwską.
Więzienie, pożary i odbudowa
Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku zamek przejęły władze pruskie. Urządzono w nim więzienie, w którym przetrzymywano od 200 do 300 osób. Warunki sanitarne były bardzo złe, a śmiertelność więźniów wysoka.
W 1806 roku pożar zniszczył wielką basztę narożną, wykorzystywaną jako magazyn. Rok później spłonęła znaczna część zamku. Zniszczeniu uległy między innymi krużganki i zabudowa dziedzińca. Przez kilkanaście lat budowla pozostawała ruiną.
W latach dwudziestych XIX wieku zamek odbudowano, nadając mu kształt zbliżony do obecnego. W jego murach funkcjonowały później kościół i parafia ewangelicka, a przed II wojną światową również niewielkie muzeum regionalne.
Architektura zamku
Na dziedziniec prowadzi brama w skrzydle zachodnim. W zachodniej i północnej części budowli najlepiej zachowały się elementy średniowiecznego systemu obronnego: prowadnice dawnej brony, ganki obronne i machikuły, przez które można było razić napastników znajdujących się u podnóża murów.
Zamek otaczał zewnętrzny mur obwodowy połączony z basztami. Do naszych czasów zachowały się między innymi gdanisko oraz narożna baszta nazywana basztą Wincentego Pola. Dziedziniec pierwotnie otaczały krużganki — murowane na parterze i drewniane na piętrze.
Najbardziej charakterystycznym elementem zamku jest potężna wieża w północno-zachodnim narożniku. Wzniesiona w XV wieku pełniła funkcję strażnicy. W jej dolnej kondygnacji znajdowało się więzienie dla osób skazanych na karę wieży, a wyżej przebiegały ganki obronne i znajdowały się stanowiska straży.
Oblężenia i wojny
Warownia kilkakrotnie stawała się celem działań wojennych. W 1462 roku, podczas wojny trzynastoletniej, bezskutecznie oblegali ją Krzyżacy. Dziesięć lat później Paweł Legendorf bronił zamku przed wojskami biskupa Mikołaja Tungena, zbuntowanego przeciwko Polsce.
W latach 1520–1521 z Reszla wyruszały polskie oddziały prowadzące działania przeciwko państwu zakonnemu. Podczas wojen szwedzkich zamek dwukrotnie znalazł się w rękach nieprzyjaciela — w 1656 i 1704 roku.
Źródła
Część historyczną opracowano na podstawie publikacji Zamek Reszelski, pod redakcją T. Ostojewskiego, Olsztyn 1966, Pojezierze. Informacje praktyczne należy każdorazowo potwierdzić na oficjalnej stronie operatora Zamku Reszel.
