Reszel - Informacje_i_wydarzenia

Prof. Tadeusz Rawa: Naukowiec, artysta i sercem Reszelanin

Profesora Tadeusza Rawy mieszkańcom Reszla przedstawiać nie trzeba. To postać, która na stałe wpisała się w krajobraz kulturalny i naukowy naszego regionu. Choć zawodowo związał się z Olsztynem, jego serce i korzenie niezmiennie tkwią w Reszlu – mieście, które ukształtowało jego wrażliwość.

Człowiek wielu talentów

Profesor Rawa to rzadki przykład „człowieka renesansu”. Jako wybitny naukowiec, przez lata związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie (wcześniej ART). Jednak to, co czyni go postacią wyjątkową, to umiejętne łączenie chłodnego, analitycznego umysłu z pasją twórczą:

Malarstwo: Jego obrazy, często przedstawiające architekturę i pejzaże Warmii, są pełne ciepła i nostalgii.
Poezja: W swoich wierszach profesor często powraca do motywów przemijania, piękna natury oraz – co najważniejsze – do Reszla, który jest dla niego niewyczerpanym źródłem natchnienia.
Zasługi: Za swoją działalność na rzecz krzewienia kultury oraz promocję regionu, prof. Tadeusz Rawa otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Reszla.

Poetycki hołd dla Reszla

Wyrazem tej głębokiej więzi z rodzinnymi stronami jest jego twórczość literacka. Profesor Rawa „popełnił” wiersz dedykowany naszemu miastu, w którym w niezwykle czuły sposób oddał klimat reszelskich kamienic, zamku i brukowanych uliczek.

Tadeusz Rawa

Dzieje Reszla wierszem pisane

Jest na Warmii, przeurocze, miasto małe,
Choć niewielkie, historycznie okazałe.
Założone niegdyś na wschodniej rubieży,
Chronić miało od napadów i grabieży.

Elerus z Braniewa Reszel był zasadził.
Domy i ulice w prostokącie ładził.
W grząskim gruncie osadził drewniane dźwigary,
By domów uniosły olbrzymie ciężary.

W dreny i kanały także wyposażył
Wszystkie ciągi domów; tym to zrównoważył
Osuszenie piwnic i nawodnienie bali
W fundamentach domów, by wieki przetrwały.

Niemal siedem wieków Reszel ma w dowodzie,
Najpierw zamknięty niczym w małym ogrodzie,
Po półwieczu powiększony o Nowe Miasto,
Fosą i murami otoczony ciasno.

Jak wieść historyczna, z annałów, nam niesie
Miasto od początku szybko w górę pnie się.
Rośnie zamek i kościół, ratusz w środku rynku,
Klasztor, dwa mosty, wiele składów i budynków.

Oprócz murów, trzech bram i kilku miejskich baszt,
Wąwóz z wartką rzeką, niczym warowna straż,
Silnie chroni miasto od południa i wschodu,
Zaś głęboka fosa - od północy i zachodu.

Nim sto lat minęło, Reszel się uzbroił
W wodociąg i rząpie; wzdłuż ulic wykroił
Kanałów trzy ciągi, by wodę i ścieki
Usuwały z miasta, przez calutkie wieki.

Szybki początkowo rozwój miasta Reszla
Czas wojen polsko-krzyżackich przekreśla.
Gdy pokój więc nastał, Reszel znów rozkwita,
Władzę zaś przejmuje Rzeczypospolita.

Koniec piętnastego i cały wiek szesnasty
To okres rozkwitu rzemieślniczej kasty;
Reszel w owym czasie, do drugiego miasta,
Po starszym Braniewie, na Warmii urasta.

Bujny rozwój miasta, ten w wieku szesnastym
Został zakłócony w wieku siedemnastym;
Wojny ze Szwedami i liczne epidemie
Siały spustoszenie na warmińską ziemię.

Po wielkiej epidemii, w dziesiątym roku
Wieku osiemnastego, nastał względny spokój.
Znów rozkwitło miasto i jego rzemiosło,
A sławę rzemieślników daleko zaniosło.

W Reszlu, w owym czasie, było wielu drukarzy,
Garncarzy, ślusarzy, sukienników i bednarzy;
Byli też artyści: rzeźbiarze i malarze,
Których dzieła widnieją w niejednej farze.

Z chwilą przejęcia Reszla przez zabór pruski
Z rzemiosła zostały maleńkie okruszki.
Reszel też zniszczyły dwa duże pożary,
Domy się spaliły, były też ofiary.

Po pożarze w tysiąc osiemset siódmym roku
Dotknięci nieszczęściem ludzie byli w szoku;
Pożar strawił niemal całą zabudowę,
O co obwiniono chorą, biedną wdowę.

Kilka lat trwało śledztwo, by w jego wyniku
Spalić Barbarę Zdunk na stosie grzeszników,
Co na Szubienicznym Wzgórzu uczyniono,
A czym gawiedzi reszelskiej życzenie spełniono.

Po wielkiej, ogniowej, przełomowej klęsce
Usunięto bramy oraz mury miejskie,
Poszerzono ulice, wznosząc murowane,
Nowe domy z cegły, w dachówki ubrane.

Ważną rolę w mieście niegdyś odgrywała,
Przez ponad sześć wieków, Sajna - rzeczka mała;
Folusze, tartaki i młyny napędzała,
A mieszkańcom Reszla wodę dostarczała.

W dziewiętnastym wieku w mieście zagościły
Maszyny parowe; mocą swą znaczyły
Silny rozwój fabryk i obiektów miasta;
Koła wodne znikły, gdy czas pary nastał.

Więc z energii pary, przez lat kilkadziesiąt
Korzystały tartak, odlewnia, wodociąg,
Mleczarnia, gazownia i szpital; wszystkie z jasnym
Oświetleniem elektrycznym, i to własnym.

Kolej miasto także silnie ożywiła;
Ponad sto lat temu w Reszlu się zjawiła
I przez lat kilkadziesiąt ludności służyła;
Dwadzieścia lat temu Reszel opuściła.

Warto także wspomnieć, że mieszkańców Reszla
Wielce ucieszyło, gdy wieść do nich doszła,
Że elektryczne światło będzie im świeciło,
Co w dwudziestym czwartym roku się ziściło.

Czas wojny ostatniej w Reszlu wiele zmienił;
Mieszkańców sprzed wojny na nowych wymienił,
Przybyłych z różnych stron, tej i dawnej, Polski;
Wielu z nich zachwycił koloryt reszelski.

Miejska zabudowa w pożodze wojennej
Cudem ocalała, zachowując cenne
Budowle i budynki: zamek, kościół, mosty
I całą mieszkalną zabudowę miasta.

W powojennym Reszlu wiele się też dzieje
Są nowe inwestycje - przez to on młodnieje.
Z Cittàslow toczy się w nim niespiesznie życie,
Dobrze i spokojnie – ot tak, należycie.

Gdy historia milczy, lub też coś ukrywa,
Fakty z dziejów dawnych z trudem się ożywia.
Reszel z pewnością ma też swoje sekrety;
Z czasem je odkryją szperacze i „krety”.

Wiele lat po naszym bycie ktoś napisze,
Że się w Reszlu to i owo wydarzyło,
A co najważniejsze, że nieszczęść nie było
I że tak ogólnie, w Reszlu dobrze się żyło.

Tadeusz Rawa, 2014

REKLAMA

140